ارتودنسی کودکان یکی از خدمات پرطرف‌دار در حوزه دندانپزشکی است. اگر فرزند شما با مشکل دندان‌های، کج، فاصله بین دندان‌ها یا و هر ناهنجاری دیگری در دندان و فک را دارد، می تواند به متخصص ارتودنسی مراجعه و مشاوره لازم را دریافت نماید.

اما چه اقداماتی لازم است و آیا دندان شیری را هم می‌توان ارتودنسی کرد؟ در ادامه توضیح خواهیم داد.

درصورتی‌که فرزند شما دچار ناهنجاری در دندان‌ها است، حتما برای بررسی آن به دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی مراجعه کنید. دندانپزشک با معاینه و بررسی مشکل در مورد ضرورت ارتودنسی تصمیم می‌گیرد. برای ارتباط با متخصص می‌توانید از طریق سایت کلینیک دندانپزشکی ارمغان سلامت کودک نسبت به تعیین وقت ارتودنسی اقدام کنید.

ارتودنسی کودکان چیست؟

برخی افراد تصور می‌کنند، ارتودنسی کودکان تنها جنبه زیبایی داشته و به همین دلیل این موضوع را جدی نمی‌گیرند. اما بسیاری از ناهنجاری‌های دندان می‌تواند باعث مشکل در گاز زدن و جویدن غذا یا گفتار شود. داشتن لبخندی زیبا و تناسب میان دهان و صورت جنبه دیگر از ضرورت انجام ارتودنسی در بچه ها است.

دندان‌های صاف و مرتب می‌تواند نشانه‌ای از سلامت کلی دهان و دندان در کودک باشد. در مراقبت‌های بهداشتی نقش ارتودنسی بسیار پررنگ‌تر از چیزی است که تصور می‌کنید. دندان‌های صاف و مرتب کمتر در معرض پوسیدگی، بیماری لثه و آسیب‌های دیگر قرار می‌گیرند.

متخصص ارتودنسی می‌تواند برای ارتودنسی کودک از ابزارهای مختلفی مانند براکت‌ها، سیم فلزی، هدگیر، نوار لاستیکی، نگهدارنده‌ها و پلاک‌های شفاف استفاده کند. استفاده از این وسایل به نوع ارتودنسی دندان  بستگی دارد. دندانپزشک باید مشکل دندان را بررسی کند و باتوجه‌به نوع و شدت ناهنجاری بهترین روش ارتودنسی را انجام دهد.

ارتودنسی متحرک برای کودکان مناسب است؟

در برخی شرایط ممکن است دندانپزشک ارتودنسی متحرک دندان را برای کودک توصیه کند. اما معمولا استفاده از ارتودنسی ثابت برای کودکان مناسب‌تر است. زیرا ارتودنسی متحرک نیاز به همکاری شخص داشته و ممکن است کودک به طور منظم از آن استفاده نکند.

چه زمانی کودک به ارتودنسی نیاز دارد؟

در ارتودنسی کودکان هدف اصلی جلوگیری از مشکلات دندان در آینده، ازبین‌بردن علت آن و هدایت استخوان‌ها فک و صورت برای رشد دندان‌های دائمی است. معمولا متخصص ارتودنسی با مشاهده هر یک از موارد زیر برای کودکی که دندان شیری دارد، درمان با ارتودنسی را توصیه می‌کند:

• اگر دندان‌های جلو در فک پایین جلوتر از دندان‌های جلو در فک بالا باشد (آندربایت)
• فک به یک طرف متمایل شده باشد (کراس بایت)
• مشکل شلوغی دندان‌ها در جلو فک وجود داشته باشد، در این حالت حتی امکان استفاده از روش ارتودنسی مینی اسکرو هم وجود دارد.
• دندان‌ها از هم فاصله داشته باشند.
• دندان‌های اضافی در فک یا فضای کم برای دندان‌های جدید
• مکیدن شست یا پستانک که روی دندان‌ها و فک تاثیر می‌گذارد.

برخی از مشکلات دندان می‌تواند ارثی باشد. گاهی هم کودک در اثر تصادف، آسیب در ورزش، بلع غیرطبیعی یا بیماری‌های دندان دچار چنین مشکلاتی می‌شود. انواع مختلف خدمات دندانپزشکی برای حل چنین مشکلاتی وجود دارد.

ممکن است دندانپزشک از ارتودنسی ثابت یا متحرک برای ایجاد تغییر در استخوان فک یا حرکت دندان استفاده کند. گاهی هم پزشک تشخیص می‌دهد که ارتودنسی لازم نبوده و تنها با کشیدن دندان شیری جا برای دندان دائمی باز می‌شود.

مزایای ارتودنسی کودکان چیست؟

ارتودنسی در کودکانی که مشکلات دندان و فک دارند، مزایای زیادی دارد که باعث ضرورت انجام آن می‌شود.
 برخی از مزایا عبارتند از:

• پیشگیری از مشکلات در آینده
• درمان ناهنجاری‌های فک بدون نیاز به جراحی
• درد کمتر ارتودنسی در سنین رشد
• تاثیر بهتر و کوتاه شدن طول دوره درمان در سنین رشد
• پیشگیری از مشکلات تنفسی و ترک عادات بدی مانند مکیدن انگشت
• جلوگیری از رشد غیرعادی فک و دندان‌ها
• اصلاح ناهنجاری‌هایی مانند اختلالات گیجگاهی فکی.

مهم‌ترین مزیت ارتودنسی کودکان پیشگیری از مشکلات آینده است. درمان در سنین پایین راحت‌تر بوده و می‌توان ساختار فک را تغییر داد. در نتیجه طول دوره درمان نیز کمتر می‌شود.

آیا ارتودنسی کودکان شکاف بین دندان های جلویی را برطرف می کند؟

شکاف بین دندان‌های جلویی جز مشکلات رایجی است که بسیاری از والدین برای رفع آن به متخصص ارتودنسی مراجعه می‌کنند. با متصل کردن براکت‌ها و فشردن دندان‌ها به‌مرور این فاصله از بین می‌رود.

آیا ارتودنسی کودکان، مشکلات مکیدن شست را برطرف می کند؟

مکیدن مداوم انگشت در کودکان می‌تواند باعث ناهنجاری در دندان و فک شود. مواردی مانند جلو آمدن دندان‌های فک بالا یا فاصله افتادن بین فک پایین و بالا از مشکلات رایج در این عادت است.

اگر این مشکل با هیچ روش و ترفندی حتی با ارتودنسی دو فاز درمان نشود، متخصص با ابزارهای ارتودنسی این کار را انجام می‌دهد. این ابزارها انواع مختلفی دارند که در فک بالا قرار گرفته و مانع مکیدن انگشت می‌شوند.

بهترین سن برای ارتودنسی کودکان چه سنی است؟

انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا و انجمن دندانپزشکی آمریکا به والدین توصیه می‌کند، تا سن ۷ سالگی برای انجام معاینه دندان اقدام کنند. زیرا در این سن می‌توان مشکلات نوظهور فک را تشخیص داد.

بهترین سن برای درمان ارتودنسی بچه ها سنین ۹ تا ۱۴ سال است. در این بازه سنی کودک درحال‌رشد بوده و راحت‌تر می‌توان ناهنجاری دندان را برطرف کرد. زمانی که رشد متوقف می‌شود، مدت‌زمان درمان بیشتر شده و ممکن است نیاز به اقدامات اضافی باشد.

برخی از دندانپزشکان معتقدند سن خاصی برای شروع این درمان وجود ندارد. در برخی از کودکان مانند کودکی که شکاف کام دارد، باید قبل از رویش دندان‌ها اقدامات ارتودنسی انجام شود.

گاهی هم پزشک تشخیص می‌دهد که باید از مشکلات رویش و رشد دندان‌های دائمی جلوگیری کرد. در این شرایط قبل از افتادن دندان‌های شیری در سنین ۶ یا ۷ سالگی ارتودنسی انجام می‌شود.

معمولا کودکانی که نیاز به ارتودنسی دارند، بعد از اتمام درمان برای هم‌ترازی دندان و فک و تکمیل فرایند نیاز به اقدامات اضافی در آینده خواهند داشت. اما اگر درمان ارتودنسی زودتر انجام شود، احتمال نیاز به اقدامات بیشتر کاهش پیدا می‌کند.

طول دوره ارتودنسی کودکان چقدر است؟

طول درمان ارتودنسی در کودکان همانند بزرگسالان به فاکتورهای مختلفی بستگی دارد. روش ارتودنسی، سن، شدت و نوع مشکل دندان و مشکلات فک همگی در مدت‌زمان درمان تاثیر دارند. درمان ممکن است بین ۶ تا ۳۰ ماه طول بکشد.

معمولا در کودکان مدت‌زمان ارتودنسی بین ۲۰ تا ۲۴ ماه است. گاهی با یک روش ارتودنسی مشکل برطرف می‌شود. اما گاهی لازم است دندانپزشک برای تکمیل درمان چند ماه هم از روش دیگری استفاده کند.

مراقبت های بعد از ارتودنسی کودک

مراقبت‌های بهداشتی در زمان استفاده از بریس‌های ارتودنسی می‌تواند برای کودک سخت باشد. به همین دلیل باید در رعایت موارد بهداشتی به کودک خود کمک کنید تا از مشکلات دندان از جمله پوسیدگی جلوگیری شود. برخی از مهم‌ترین نکات مراقبتی در ارتودنسی کودک شامل موارد زیر می‌شود:

• کودک باید بعد از هر وعده غذایی دندان‌های خود را با مسواک نرم و خمیردندان حاوی فلوراید تمیز کند. غذا به‌راحتی در اطراف براکت‌ها جمع می‌شود. سعی کنید هر ۳ یا ۴ ماه یک‌بار مسواک فرزندتان را تعویض کنید. زیرا مسواک فرسوده نمی‌تواند اطراف براکت‌ها و دندان‌ها را به‌خوبی تمیز کند.
• مطمئن شوید، کودکتان هر روز از نخ دندان استفاده کرده و بین دندان‌ها و اطراف براکت‌ها را با نخ دندان تمیز می‌کند.
• در رژیم غذایی کودک مصرف قند و نشاسته را محدود کنید. این نوع مواد غذایی درصورتی‌که خوب تمیز نشوند، تبدیل به اسیدهای مضر شده و باعث پوسیدگی دندان می‌شوند.
• تنقلات سفت و چسبناک به براکت‌ها چسبیده و تمیزکردن آنها دشوار است. مواد غذایی مانند ذرت بوداده، آجیل، آدامس و آب‌نبات می‌توانند به تجهیزات ارتودنسی آسیب بزنند.

معایب ارتودنسی کودکان چیست؟

ارتودنسی مانند هر روش زیبایی و درمانی دیگری در کنار مزایا، معایبی هم دارد. قبل از هر تصمیمی برای انجام ارتودنسی کودک باید مزایا و معایب این روش را بررسی کنید. برخی از معایب این روش عبارتند از:

• حس درد و ناراحتی در چند روز اول
• درد بعد از هر بار تنظیم تجهیزات ارتودنسی
• مشکل مراقبت از ارتودنسی در کودکان
• گران بودن این روش زیبایی و درمانی
• عدم همکاری کودک در روش ارتودنسی متحرک و استفاده نامنظم از آن.

نتیجه گیری

ارتودنسی کودکان در دسته خدمات دندانپزشکی پرطرفدار است که فقط جنبه زیبایی ندارد. بسیاری از مشکلات دندان و فک، علت مشکل و ناهنجاری‌های آینده را می‌توان در سنین پایین با طول دوره درمان کوتاه و مراجعه به دندانپزشک برطرف کرد. برای این منظور باید در ۷ سالگی کودک به متخصص دندانپزشک کودکان مراجعه کرده تا ضرورت ارتودنسی بررسی شود.