درمان عفونت ادراری در کودکان امری ضروری و حیاتی است. عفونت‌ های ادراری در کودکان از دسته بیماری هایی هستند که به سرعت در بدن گسترش می‌یابند و اگر به موقع درمان نشوند، عوارض جدی‌ همچون آسیب به کلیه‌ها را به همراه دارند.

این عفونت‌ ها اغلب به دلیل ورود باکتری‌ به مجاری ادراری ایجاد می‌شوند و علائم مختلفی از خود نشان می‌دهند، اما با درمان به موقع، خیلی سریع برطرف می‌شوند. در این مقاله، به بررسی روش‌های مختلف درمان و پیشگیری از عفونت‌های ادراری در کودکان خواهیم پرداخت تا در صورت بروز این شرایط آرامش خود را حفظ و به اقدامات لازم بپردازید.

اهمیت درمان به موقع عفونت ادراری در کودکان

عفونت‌ های ادراری در کودکان از دسته بیماری هایی هستند که به سرعت در بدن گسترش می‌یابند و اگر به موقع درمان نشوند، عوارض جدی‌ همچون آسیب به کلیه‌ها به همراه دارند.

عفونت ادراری در کودکان اگر به موقع شناسایی و درمان نشود، عواقب جدی برای سلامتی آن ‌ها خواهد داشت. از این رو، آگاهی والدین از علائم و نشانه ‌های این بیماری و توجه به بهداشت فردی و مراقبت‌ های پیشگیرانه از اهمیت زیادی برخوردار است.

مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده علائم و پیگیری دقیق درمان نه تنها به بهبود سریع کودک کمک می‌کند، بلکه از مشکلات بلند مدت و پیچیده‌ تر جلوگیری خواهد کرد. در صورت بروز علائم شدید این بیماری مانند تغییر رنگ ادرار، تب و استفراغ به متخصص اطفال مراجعه کنید.

روش‌های درمان عفونت ادراری در کودکان

عفونت دستگاه ادراری یا عفونت ادراری در کودکان (UTI) یک عفونت باکتریایی است که قسمت هایی از سیستم ادراری را درگیر می کند. شایع ترین محل عفونت ادراری مثانه است که اغلب کودکان به دلیل توانایی پایین در رعایت نظافت شخصی به آن دچار می شوند.

عفونت ادراری در کودکان یکی از شایع ترین مشکلاتی است که معمولا والدین با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. درمان هر نوع عفونتی بسیار مهم است اما درمان عفونت ادراری باید بسیار مورد توجه قرار گیرد، زیرا خیلی سریع پیشرفت می‌کند و عوارض جانبی زیادی را از خود در کودک نشان می‌دهد.

اگرچه تجویز آنتی بیوتیک توسط پزشک بهترین روش درمان عفونت ادراری درکودکان است، اما روش های دیگری نیز وجود دارد که می تواند مؤثر واقع شود. به طورکلی، سه رویکرد دارو درمانی، درمان های خانگی و جراحی (کودکان مبتلا به نقص دستگاه ادراری) برای درمان عفونت ادراری وجود دارد که در ادامه به بررسی هریک از آن ها خواهیم پرداخت.

نقش آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان عفونت ادراری کودکان

به طورکلی داروها با هدف از بین بردن عفونت و سایر علائم عفونت ادراری کودکان تجویز می شود. بهترین داروهایی که به درمان این بیماری کمک می کنند، آنتی بیوتیک ها هستند. در بیشتر کودکان عفونت ادراری با باکتری (E. Coli) ایجاد می شود، به همین علت برای از بین بردن این باکتری ها آنتی بیوتیک تجویز می شود.

آنتی‌بیوتیک ‌ها نقش حیاتی در درمان عفونت‌ های ادراری کودکان دارند، زیرا این داروها با از بین بردن باکتری‌ های عامل عفونت بهبودی را سرعت می‌بخشند. در درمان عفونت ‌های ادراری کودکان، پزشکان آنتی‌بیوتیک ‌را بر اساس نوع باکتری عامل عفونت و حساسیت آن به دارو تجویز می‌کنند.

انتخاب داروی مناسب بسته به سن کودک، شدت عفونت و نتایج آزمایش ‌های ادراری متفاوت است، بنابراین به هیچ وجه نباید به طور خودسرانه از آنتی بیوتیک ها استفاده کنید. درمان به موقع و دقیق با آنتی‌بیوتیک ‌ها از گسترش عفونت به سایر قسمت ‌های بدن مانند کلیه‌ ها جلوگیری می‌کند.

انتخاب بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت ادراری کودکان باتوجه به نوع باکتری در کودکان و نوزادان متفاوت است. اما باید به برخی نکات برای مصرف آنتی بیوتیک توجه شود:

• آنتی بیوتیک ها بر اساس الگو های مقاومت محلی انتخاب می شوند.
• 24تا 48 ساعت پس از شروع درمان، کشت ادرار و آزمون حساسیت آنتی بیوتیک ها باید تکرار شوند.
• بیشتر شیر خواران بالای 2 ماه مبتلا به پیلونفریت را می توان به صورت سرپایی با آنتی بیوتیک خوراکی درمان کرد.
• پیلونفریت در شیر خواران با آمپی سیلین به علاوه سفوتاکسیم /جنتامایسین درمان می شود.
• پیلونفریت در کودکان بزرگ تر با سفتر یاکسون یا سفوتاکسیم درمان می شود تا جواب آزمون حساسیت مشخص شود.
• طول دوره درمان برای کودکان خردسال و مبتلایان به تب بدون علت در کودکان یا عفونت راجعه ادراری 10 تا 14 روز است.

سایر داروها برای کاهش علائم

علاوه بر آنتی بیوتیک، ممکن است مسکن هایی مانند استامینوفن را برای کاهش تب و درد ناشی از عفونت توصیه کنند. همچنین، در کودکانی که علاوه بر عفونت ادراری از یبوست نیز رنج می برند، داروهای ملین تجویز
می شود. یبوست یک مشکل رایج در بین کودکان مبتلا به اختلال دفع ادرار یا الگوهای غیرعادی ادرار است که به دلیل هماهنگی ضعیف بین عضلات مثانه و مجرای ادرار ایجاد می شود.

درمان‌های خانگی برای کمک به تسکین علائم عفونت ادراری

از جمله روش ‌های خانگی می‌توان به افزایش مصرف مایعات مانند آب و آبمیوه ‌های طبیعی برای کمک به از بین بردن باکتری ‌ها از سیستم ادراری اشاره کرد. همچنین گرم کردن ناحیه پایین شکم با کمپرس گرم به کاهش درد و سوزش کمک می‌کند.

اما به طور کلی نیاز است تا برای درمان عفونت ادراری در کودکان از روش های پزشکی استفاده کنید و در کنار آن ها از درمان های خانگی هم بهره ببرید. در غیر این صورت احتمال دارد که زمان را از دست بدهید و بیماری مقاوم تر شود.

تاثیر تغذیه مناسب در درمان عفونت ادراری

تغذیه مناسب نقش مهمی در درمان عفونت‌ های ادراری کودکان ایفا می‌کند. مصرف مایعات کافی، به ویژه آب، بسیار موثر است و خطر عفونت را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، مصرف غذاهای غنی از ویتامین C مانند مرکبات، توت ‌فرنگی و فلفل دلمه ‌ای به تقویت سیستم ایمنی بدن و مبارزه با عفونت‌ ها کمک می‌کند. همچنین، پرهیز از مصرف غذاهای فرآوری ‌شده و پرچرب که سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کنند، تاثیر گذار است.

جراحی

در مواردی که عفونت ‌های ادراری در کودکان مکرراً باز می‌گردند یا به درمان ‌های دارویی پاسخ نمی‌دهند، نیاز به جراحی برای درمان عفونت ادراری می‌باشد. این شرایط معمولاً زمانی رخ می‌دهد که کودک دچار مشکلات آناتومیکی در دستگاه ادراری مانند بازگشت ادرار از مثانه به کلیه‌ ها یا انسداد مجاری ادراری می‌باشد.

جراحی‌ های معمول شامل اصلاح ساختارهای غیرطبیعی در مجاری ادراری، برداشتن سنگ‌ های ادراری یا ترمیم انسداد ها است. این نوع جراحی‌ ها معمولاً با هدف جلوگیری از عفونت ‌های مکرر و حفظ سلامت کلیه‌ ها انجام می‌شود. تصمیم به جراحی باید با ارزیابی دقیق و تحت نظر پزشک متخصص صورت گیرد.

توجه داشته باشید که در صورت وجود یکی از شرایط زیر به درمانگاه تخصصی و فوق تخصصی کودکان و یا بیمارستان مراجعه نمایید:

• کودکانی که کوچکتر از 2 ماه هستند.
• کودکانی که به درمان پاسخ نمی دهند.
• بیمارانی که دچار استفراغ شده و داروها خوراکی را تحمل نمی کنند.

بهترین درمان عفونت ادراری کودکان در خانه

کودکان مبتلا به عفونت های خفیف را می توان با راهکارهای ساده در منزل درمان کرد. بهترین درمان های خانگی برای عفونت ادراری کودکان به شرح زیر است:

• نوشیدن مایعات فراوان

کم آبی بدن با افزایش خطرعفونت های دستگاه ادراری مرتبط است، زیرا ادرار منظم می تواند به دفع باکتری ها از دستگاه ادراری برای جلوگیری از عفونت کمک کند.

• مصرف ویتامین C کافی

برخی شواهد نشان می‌دهند که افزایش مصرف ویتامین C می‌تواند از عفونت‌های ادراری جلوگیری کند. تصور می‌شود ویتامین C با افزایش اسیدیته ادرار و از بین بردن باکتری‌های عامل عفونت عمل می‌کند.

میوه ها و سبزیجات نیز به ویژه غنی از ویتامین C هستند و می توانید آن ها را در برنامه تغذیه کودک قرار دهید. فلفل دلمه ای قرمز، پرتقال، گریپ فروت و کیوی حاوی مقدار توصیه شده روزانه ویتامین C در تنها یک وعده کودک هستند.

• نوشیدن آب چغندر قند

نوشیدن آب چغندرقند شیرین نشده یکی از شناخته شده ترین درمان های طبیعی برای عفونت های مجاری ادراری است. البته کپسول هایی با عصاره طبیعی این سبزی وجود دارد که می توان جایگزین آن شود. یک مطالعه نشان می دهد که مصرف چغندر قند یا عصاره آن می تواند خطر عفونت های ادراری را به نصف کاهش دهد.

• مصرف پروبیوتیک ها

پروبیوتیک ها میکروارگانیسم های مفیدی هستند که وقتی از طریق غذا یا مکمل ها مصرف شوند، می توانند تعادل سالم باکتری ها را در روده کودک تقویت کنند . پروبیوتیک ها به شکل مکمل موجود هستند یا می توان آنها را در غذاهای تخمیر شده مانند کفیر، کیمچی و ماست پروبیوتیک یافت. علاوه بر این، مصرف پروبیوتیک ها به بهبود سلامت سیستم ایمنی بدن نیز کمک می کند.

• آموزش عادات بهداشتی سالم به کودک

پیشگیری از عفونت ادراری با انجام برخی عادات بهداشتی و حمام خوب شروع می شود. مهم است که کودک ادرار را برای مدت طولانی نگه ندارد، زیرا این مسئله می تواند منجر به تجمع باکتری شود . همچنین، به کودکان خود نحوه صحیح شستن و خشک کردن را آموزش دهید. به خصوص اگر فرزند شما دختر است، یاد دهید که از جلو به عقب دستمال بکشد.

پاک کردن از پشت به جلو می تواند باکتری را به دستگاه ادراری منتقل کند و خطر عفونت ادراری را افزایش دهد.

درمان عفونت ادراری کودک با جراحی

اکثر عفونت های ادراری در کودکان با مصرف دارو و نکات ساده در منزل درمان می شود. اما گاهی اوقات ممکن است کودک برای اصلاح یک مشکل مانند نقص مادرزادی در دستگاه ادراری نیاز به جراحی داشته باشد. کودکانی که با تقص مادرزادی دستگاه ادراری متولد می شوند اغلب درگیر عفونت ادراری، انسداد یا کند شدن جریان ادرار و رفلاکس ادراری در کودکان هستند. نقایصی که باعث ایجاد این عوارض یا افزایش فشار در کلیه ها و مثانه می شوند معمولاً باید با جراحی اصلاح شوند.

چگونه می توان از ابتلای کودک به عفونت ادراری جلوگیری کرد؟

همانطور که اشاره شد، احتمال بروز عفونت ادراری در کودکان بسیار شایع است، اما خوشبختانه روش هایی برای جلوگیری از بروز این بیماری در کودکان وجود دارد. برخی از راه‌های کمک به پیشگیری این بیماری عبارتند از:

• برای جلوگیری از ورود باکتری به مجرای ادرار در دختران بعد از استفاده از توالت از جلو به عقب پاک کنند.
•  از قرار گرفتن طولانی مدت کودکان در وان حمام خودداری کنید، زیرا می‌تواند ورود باکتری‌ها به مجرای ادرار را آسان‌تر کند.
• یبوست شدید را در کودکان درمان کنید، زیرا می‌تواند ادرار را دشوار کرده و منجر به عفونت دستگاه ادراری شود.
• ختنه ممکن است در نوزادان پسری که به طور مکرر UTI دارند، مفید باشد.
• اگر کودکی نقص مادرزادی مجاری ادراری داشته باشد، پزشکان ممکن است گاهی دوز روزانه آنتی بیوتیک را برای پیشگیری از عفونت ادراری تجویز کنند.

عوارض احتمالی عفونت ادراری درمان نشده در کودکان

اگر عفونت ادراری در کودکان به موقع درمان نشود، منجر به عوارض جدی و خطرناکی می‌شود که بر سلامت کلیه ‌ها و سایر قسمت‌ های دستگاه ادراری تأثیر می‌گذارد. برخی از عوارض احتمالی عبارتند از:

• عفونت ‌های ادراری که درمان نمی‌شوند به کلیه‌ ها گسترش یافته و باعث پیلونفریت می‌شوند. این بیماری منجر به آسیب دائمی به کلیه ‌ها و مشکلات کلیوی در بلند مدت می‌شود.
• عفونت ‌های ادراری درمان نشده باعث ایجاد تب شدید و عفونت‌ های سیستمیک می‌شوند که سیستم ایمنی بدن کودک را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
• عدم درمان به موقع عفونت ‌های ادراری باعث ایجاد ریفلاکس ادراری می‌شود، یعنی وضعیتی که در آن ادرار از مثانه به عقب برگشته و به کلیه‌ ها می‌رسد. این مشکل منجر به آسیب کلیه‌ ها و افزایش خطر ابتلا به عفونت ‌های مکرر می‌شود.
• در صورت عدم درمان، عفونت ‌های مزمن باعث آسیب به رشد طبیعی کلیه ‌ها و ایجاد مشکلات طولانی ‌مدت در عملکرد آن ها می‌شود.
• درمان نکردن عفونت‌ های ادراری باعث رشد باکتری‌ های مقاوم به دارو می‌شود، که درمان عفونت ‌های بعدی را پیچیده‌ و دشوارتر می‌کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر کودک در زمان عفونت ادراری کودکان دچار تب بالا شود که با علائم دیگر همراه باشد، نشان‌ دهنده شدیدتر شدن عفونت است و باید به پزشک مراجعه داشته باشید. همچنین اگر کودک شما هنگام خروج ادرار با درد یا سوزش مواجه شد، باید به پزشک اطلاع دهید تا بررسی لازم انجام شود.

اگر کودک نتواند به درستی دفع ادرار داشته باشد و یا به طور غیرعادی ادرار کند، مشکل در دستگاه ادراری وجود خواهد داشت و باید مجدد تحت معاینه قرار بگیرد.

سوالات متداول

عفونت ادراری قابل برگشت و عود است؟

در صورتی که درمان کامل انجام نشود یا مشکلات زمینه ‌ای وجود داشته باشد، عفونت‌ های ادراری در برخی موارد دوباره بازمی‌گردند. درمان مناسب و پیگیری مداوم ضروری است تا بیماری کامل برطرف شود.

عفونت ادراری در کودکان خیلی خطرناک است؟

اگر به موقع درمان نشود، عفونت ادراری به کلیه ‌ها گسترش می‌یابد و منجر به مشکلات بسیار جدی مانند آسیب کلیوی، پیلونفریت یا عفونت‌ های مزمن می‌شود.

چرا کودکان به عفونت ادراری مبتلا می‌شوند؟

عوامل مختلفی باعث عفونت ادراری در کودکان می‌شود، از جمله باکتری ‌های موجود در مدفوع که وارد مجاری ادراری می‌شوند، عدم رعایت بهداشت شخصی، یبوست و گاهی مشکلات آناتومیکی مانند برگشت ادرار به کلیه ها.

توصیه پایانی

عفونت ادراری در کودکان اگر به موقع شناسایی و درمان نشود، عواقب جدی برای سلامتی آن ‌ها خواهد داشت. از این رو، آگاهی والدین از علائم و نشانه ‌های این بیماری و توجه به بهداشت فردی و مراقبت‌ های پیشگیرانه از اهمیت زیادی برخوردار است.

مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده علائم و پیگیری دقیق درمان نه تنها به بهبود سریع کودک کمک می‌کند، بلکه از مشکلات بلند مدت و پیچیده‌ تر جلوگیری خواهد کرد.

درمانگاه ارمغان سلامت کودک به صورت شبانه روزی بعنوان یک مرکز پیشرو در ارائه خدمات پزشکی تخصصی و فوق تخصصی در حوزه سلامت کودکان فعایت می نماید و تکریم بیماران و مراجعین، جلب رضایت مندی و اعتماد بیماران و ارائه خدمات پزشکی با کیفیت و مؤثر از اولویت های این درمانگاه است.

نشانی: جنت آباد جنوبی، بلوار لاله غربی، نبش کوچه ابراهیمی، پلاک 24

تلفن: 44433516-44433512